“Sitem yavaş mı?” sorusunun cevabı hisle verilemiyor. Google’ın bu iş için üç ölçüsü var, üçünün de sayısal eşiği belli ve bu eşikler herkese açık. Önce onları koyalım, sonra esnaf sitelerini gerçekte neyin yavaşlattığına gelelim.
Üç ölçü, üç eşik
Google bunlara Core Web Vitals diyor. Türkçesiyle: sayfa ne zaman göründü, dokunduğunda ne kadar sürede tepki verdi ve okurken altından kaydı mı.
| Ölçü | Ne ölçüyor | İyi |
|---|---|---|
| LCP | En büyük görselin/başlığın ekranda belirme anı | 2,5 saniyenin altı |
| INP | Dokunduğunda sayfanın tepki verme süresi | 200 ms’nin altı |
| CLS | Okurken içeriğin yerinden oynaması | 0,1’in altı |
Bir not: bu ölçüler tek bir ziyaretten değil, gerçek ziyaretçilerin verisinden hesaplanıyor ve “geçtin” denmesi için ziyaretlerin %75’inin eşiğin altında kalması gerekiyor. Yani kendi telefonunda hızlı açılması yetmiyor; şehirlerarası yolda 4G ile giren müşterin de sayılıyor.
INP, 2024 Martında FID’in yerini aldı. Eski yazılarda hâlâ “FID” geçiyorsa o yazı güncel değil demektir.
Hız gerçekten sıralamayı değiştiriyor mu?
Dürüst cevap: evet ama sandığın kadar değil. Hız, içeriği eşit iki sayfa arasında ayrım yapan bir kriter. Yavaş ama sorunun cevabını veren sayfa, hızlı ama alakasız sayfayı geçer. Yani hızı, sıralama hilesi olarak değil, ziyaretçiyi kaybetmeme meselesi olarak düşün: açılmayan sayfada kaç kişinin beklediğini Google’dan önce sen kaybediyorsun.
Küçük işletme sitelerini yavaşlatan beş şey
1. Telefondan çekilip doğrudan yüklenen fotoğraflar
Bugünün telefonu 4–8 MB’lık kareler çekiyor. Aynı fotoğrafı 300 KB’a düşürmek gözle görülür bir kalite kaybı yaratmıyor ama sayfayı on kat hızlandırıyor. Menüsünde 20 ürün fotoğrafı olan bir kafe sitesi, sırf bu yüzden 40 MB’lık bir sayfa olabiliyor.
2. Ana görsele “sonra yükle” demek
Görsellerde loading="lazy" kullanmak doğru bir alışkanlık — ama
ekranın en üstündeki görsel hariç. Orada lazy demek, tarayıcıya tam da ölçülen
anda “bunu beklet” demek; LCP puanını doğrudan bozuyor. Kural basit: kaydırmadan
görünen görsele lazy koyma, altındakilerin hepsine koy.
3. Ölçüsü belirtilmemiş görseller
Görselin genişlik ve yüksekliği HTML’de yazmıyorsa tarayıcı ona yer ayıramıyor; fotoğraf indiğinde metin aşağı zıplıyor. Okurken satırın kayması sinir bozucu olmakla kalmıyor, CLS puanını da düşürüyor. Yazdığın her görsele ölçü koy.
4. Üç ayrı yazı tipi ailesi
Her yazı tipi ayrı bir dosya indirmesi demek. İki aile (biri başlık, biri metin) neredeyse her zaman yeterli; üçüncüsü tasarıma kattığından fazlasını hızdan götürüyor.
5. Sonradan eklenen “ufak” eklentiler
Canlı sohbet balonu, ziyaretçi sayacı, çerez penceresi, sosyal medya akışı, harita gömme… Her biri tek başına küçük görünüyor. Beşi bir arada, sitenin kendisinden daha ağır olabiliyor. Ekleyeceğin her aracı şu soruyla ele: bu, bu ay kaç müşteri getirdi?
Kendi siteni nasıl ölçersin?
- PageSpeed Insights (pagespeed.web.dev) — adresi yapıştır, üç ölçüyü de verir. Alt kısımdaki “gerçek kullanıcı verisi” bölümü, üstteki laboratuvar testinden daha önemlidir.
- Search Console → Core Web Vitals raporu — sitenin tamamı için, gruplar hâlinde gösteriyor. Tek tek sayfa denemekten hızlı.
- Kendi telefonun, mobil veriyle — Wi-Fi’yi kapat, siteyi aç. Bu, çoğu aracın söylemediğini bir saniyede söylüyor.
Bizde bu iş nasıl yürüyor
İyziWeb ile kurulan siteler statik HTML olarak yayınlanıyor: veritabanı sorgusu yok, tema motoru yok, sayfayı oluşturmak için beklenen bir işlem yok. Görseller üretilirken web boyutuna göre optimize ediliyor, ölçüleri HTML’e yazılıyor ve ekranın altında kalanlar geciktirilerek yükleniyor.
Bu, “her site %100 puan alır” demek değil — çok fazla fotoğraf yüklersen o site de yavaşlar. Ama başlangıç noktası, bakımını kimsenin yapmadığı bir tema kurulumundan belirgin biçimde daha iyi.
Bugün yapabileceğin üç şey
- Sitendeki en büyük üç fotoğrafı bul, 300 KB altına indir.
- Kullanmadığın eklentiyi kaldır — özellikle sohbet balonunu ve sayacı.
- Siteyi mobil veriyle aç, üç saniyede ana başlığı göremiyorsan sorun gerçek.
Kaynaklar
- Core Web Vitals eşikleri ve ölçüm yöntemi: web.dev/articles/vitals
- Görünür alandaki görselde lazy loading neden zararlı: web.dev — LCP hakkında yaygın yanlışlar